Kuru incirde aflatoksin gözle, kokuyla ya da tadıyla anlaşılmaz; kesin sonucu yalnız laboratuvar analizi verir. Sahada ise 365 nm UV ışık altında yeşilimsi sarı parlayan incirler, aflatoksin olabilecek şüpheli taneler olarak ayrılır.
Aflatoksin neden görünmez?
Aflatoksin, Aspergillus flavus ve Aspergillus parasiticus küflerinin ürettiği bir zehirdir. Renksiz, kokusuz ve tatsızdır. Kurutmak ya da ısıtmak onu yok etmez.
Bu yüzden temiz görünen bir incirde bulunabilir. Lekeli görünen her incirde de bulunmayabilir.
Ne zaman oluşur?
Risk, incir ağaçta olgunlaşıp suyunu kaybetmeye başlayınca başlar. Buruşup yere düşen ve sermede tam kuruyana kadar bekleyen incirde en yüksek dönemini yaşar. Depoda nem artarsa yeniden oluşabilir. Bu yüzden asıl risk kurutma ve depolama sürecidir.
Sahada nasıl ayrılır?
Küf çoğaldığı yerde kojik asit bırakır. Bu madde incirin kendi enzimiyle birleşince uzun dalga UV ışıkta yeşilimsi sarı parlar. Yöntemin adı BGYF’dir (parlak yeşilimsi sarı floresans).
Parlama incirin kabuğunda da, iç boşluğunda da olabilir. Şüpheli görünen incire gerekirse ikiye açıp içinden de bakılır.
Uluslararası gıda kuralları (Codex) da işletmeye giren her kuru incir partisinin uzun dalga UV ışık altında incelenmesini ve parlayan incirlerin ayrılmasını önerir.
UV ışık neyi gösterir, neyi göstermez?
Parlayan şey aflatoksinin kendisi değildir, küfün izidir. Kuru incirde yapılan bir çalışmada UV altında ayıklama, aflatoksinli incirlerin yaklaşık yüzde 73’ünü yakalamıştır. Bazı aflatoksinli incirler parlamamış, bazı parlayan incirler ise temiz çıkmıştır.
Bu yüzden UV ışıkla yapılan ayıklama bir ön ayıklamadır. Partinin satışa ya da ihracata uygun olduğunu laboratuvar sonucu gösterir.
Pratik öneri
Satın aldığınız incir tesise geldiğinde, mal kabulde partiye şarjlı lambayla bakın. Aflatoksin olabilecek şüpheli taneleri ayırın, sonra laboratuvara numune gönderin. Böylece şüpheli taneler depoya girmeden partiden çıkar.
Mal kabul ve depo kontrolü için AFLALED modellerini inceleyin.
Hangi aşamada hangi lambayla kontrol yapacağınızı birlikte belirleyelim.
Cep / WhatsApp: 0532 233 42 81 · Telefon: 0232 449 20 58 · E-posta: satis@altayshop.com
İlgili sorular: Aflatoksin mor ışıkta (UV) nasıl görünür? · Gün ışığında UV lamba işe yarar mı?
Kaynaklar
- Codex Alimentarius (FAO/WHO), Kuru incirde aflatoksin bulaşmasının önlenmesi ve azaltılması uygulama kuralları, CAC/RCP 65-2008. fao.org
- Hurburgh, C. R., Iowa State Üniversitesi Tarım Yayım Servisi, Siyah ışık ön testi (black light presumptive test), 2012. iastate.edu
- Kılıç, C., Özer, H., İnner, B., Farklı dalga boylarında ışıkla aflatoksinli kuru incirlerin gerçek zamanlı tespiti, Food Control 156 (2024) 110150. sciencedirect.com

